Παύλος Τσολαρίδης, M.D. - ΩΡΛ Χειρουργός
Παύλος Τσολαρίδης, M.D. - Ωτορινολαρυγγολόγος / Χειρουργός κεφαλής & τραχήλου
× Κλείστε ραντεβού στα τηλέφωνα:211-01 94 618 ή 6945 77 30 77
×

Φαρυγγίτιδα (πονόλαιμος), είναι ο πόνος στο οπίσθιο τοίχωμα του φάρυγγα που εμφανίζεται με ή χωρίς την κατάποση. Ο πόνος μπορεί να είναι δυνατός και να κάνει αδύνατη την λήψη τροφής ή υγρών.

Αιτιολογία

Πονόλαιμος οφείλεται σε μόλυνση; 

H πιο κοινή αιτία είναι 

  • Αμυγδαλοφαρυγγίτιδα

Σπάνια εμπλέκεται μαζί με περιαμυγδαλικό απόστημα ή με επιγλωττίτιδα. Αν και δεν παρουσιάζει συχνές επιπλοκές, αυτά προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, διότι μπορεί να θέσει σε κίνδυνο του αεραγωγού και χρήζουν άμεση εισαγωγή στο νοσοκομείο.

Αμυγδαλοφαρυγγίτις: 

Αμυγδαλοφαρυγγίτιδα είναι κατά κύριο λόγο μια ιογενή λοίμωξη. Στο μικρότερο αριθμό των περιπτώσεων προκαλείται από βακτήρια.

Οι αναπνευστικοί ιοί (ρινοϊός, αδενοϊός, ιοί γρίπης, κορωνοϊού, ιόs του αναπνευστικού συγκυτίου (RSV) είναι οι πιο κοινές ιογενείς αιτίες αλλά περιστασιακά εμπλέκεται και ο ιός Epstein-Barr (η αιτία της λοιμώδης μονοπυρήνωσης) του απλού έρπητα, ο κυτταρομεγαλοϊός, η πρωτογενή λοίμωξη HIV.

Η κύρια βακτηριακή αιτία είναι ομάδα Α β -αιμολυτικού στρεπτόκοκκου (GABHS), προκαλεί 10% των περιπτώσεων σε ενήλικες και ελαφρώς περισσότερο στα παιδιά. Β-αιμολυτικό στρεπτόκοκκο ομάδας Α είναι πάντα μια ανησυχία για τον γιατρό, λόγω της δυνατότητας ανάπτυξης της μεταστρεπτοκοκκικής σπειραματονεφρίτιδας, ρευματικού πυρετού, της χορείας του Syndenham, του συνδρόμου Kawasaki και του σπάνιου παιδιατρικού νευροψυχιατρικού συνδρόμου PANDAS.

Ασυνήθιστες βακτηριακές αιτίες περιλαμβάνουν γονόρροια, διφθερίτιδα, μυκόπλασμα και χλαμύδια.

Περιαμυγδαλικό απόστημα:

Ένα απόστημα στην περιοχή του φάρυγγα (περιαμυγδαλικό, πλαγιοφαρυγγικό και σε παιδιά οπισθοφαρυγγικό) είναι σπάνιο αλλά είναι μια πολύ επικίνδυνη επιπλοκή, προκαλεί μεγάλο πόνο στο λαιμό, πυρετό, τρισμό (δυσκολία διάνοιξης του στόματος). Το απόστημα θα πρέπει να αναρροφηθεί.

Εάν η μόλυνση οφείλεται σε βακτηρίδια, θα σας χορηγηθούν αντιβιοτικά. Παυσίπονα συνιστώνται εάν είναι απαραίτητο. Το περιαμυγδαλικό απόστημα είναι μια σοβαρή κατάσταση που πρέπει να αντιμετωπιστεί στη κλινική με χειρουργική αντιμετώπιση (διάνοιξη και παροχέτευση) και ενδοφλέβια χορήγηση αντιβιοτικών. Όλοι όσοι παρουσιάζουν μια φορά περιαμυγδαλικό απόστημα έχουν αυξημένο κίνδυνο να το ξαναπαρουσιάσουν. Είναι σωστό να υποβάλλονται σε αμυγδαλεκτομή.

Επιγλωττίτιδα:

Επιγλωττίτιδα συνήθως οφείλεται σε Haemophilus Influenzae τύπου b (Hib). Σήμερα λόγω του παιδικού εμβολιασμού κατά του αιμόφιλου της ινφλουέντζας, η επιγλωττίτιδα έχει σχεδόν εξαλειφθεί σε παιδιά (περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζονται σε ενήλικες). Άλλες αιτίες σε παιδιά και ενήλικες περιλαμβάνουν Streptococcus Pneumoniae, Staphylococcus Aureus, Haemophilus Parainfluenzae, β-αιμολυτικοί στρεπτόκοκκοι, Branhamella Catarrhalis και Klebsiella Pneumoniae. 

Εκτίμηση

Ιστορίκό:

Στο Ιστορικό της παρούσας ασθένειας θα πρέπει να σημειώνεται η διάρκεια και η σοβαρότητα του πονόλαιμου.

Φυσική εξέταση: 

Σε ΩΡΛ εξέταση θα πρέπει να σημειωθούν συμπτώματα αναπνευστικής δυσχέρειας, όπως ταχύπνοια, δύσπνοια, συριγμός.

Εξέταση του φάρυγγα δεν πρέπει να γίνει σε παιδιά εάν υπάρχει υποψία επιγλωττίτιδας, διότι μπορεί να προκαλέσει πλήρη απόφραξη των αεραγωγού.

Ενήλικες χωρίς αναπνευστική δυσχέρεια μπορούν να εξεταστούν αλλά με προσοχή.

Η εξέταση γίνεται με εύκαμπτό ρινολαρυγγοσκόπιο με ή χωρίς τοπική αναισθησία με καταγραφή όλων των ευρημάτων - ερύθημα, εκκρίματα, οποιαδήποτε σημάδια, πρήξιμο γύρω από τις αμυγδαλές και στην οπισθοφαρυγγική περιοχή. Αν η σταφυλή είναι στη μέση γραμμή ή φαίνεται να ωθείται προς τη μία πλευρά θα πρέπει επίσης να σημειωθεί.

Ο τράχηλος ψηλαφίζεται για την παρουσία των φλεγμονωδών και διογκουμένων λεμφαδένων. Η κοιλιακή χώρα ψηλαφάται για την παρουσία της σπληνομεγαλίας. 

Κόκκινες σημαίες: 

Τα ακόλουθα συμπτώματα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά:

  • Συριγμός ή άλλη ένδειξη αναπνευστικής δυσχέρειας
  • «Τρέχουν τα σάλια» ο ασθενής δεν καταφέρνει να καταπιεί το σάλιο του
  • Προβλήματα στην ομιλία, μιλούν σα να έχουν μια καυτή πατάτα στο στόμα (στα αγγλικά «hotpotatovoice»)
  • Ορατή διόγκωση στο φάρυγγα

Ερμηνεία των ευρημάτων: 

Επιγλωττίτιδα και αποστήματα τραχήλου αποτελούν απειλή για τον αεραγωγό και πρέπει να διαφοροποιούνται από την απλή αμυγδαλοφαρυγγίτιδα, η οποία είναι δυσάρεστη, αλλά όχι έντονα επικίνδυνη. Κλινικά ευρήματα βοηθάνε να γίνει αυτή η διαφοροποίηση.
 
Σε επιγλωττίτιδα υπάρχει απότομη έναρξη έντονου πόνου στο λαιμό και δυσφαγία, συνήθως χωρίς τα προηγούμενα συμπτώματα λοίμωξης ανώτερου αναπνευστικού. Στα παιδιά συχνά τρέχουν τα σάλια και παρουσιάζονται τα συμπτώματα τοξικότητας. Μερικές φορές (πιο συχνά σε παιδιά) υπάρχουν αναπνευστικές εκδηλώσεις με ταχύπνοια, δύσπνοια, συριγμό. 

Φαρυγγικό απόστημα και αμυγδαλοφαρυγγίτιδα μπορεί να προκαλέσει ερύθημα του φάρυγγα, εξίδρωμα, ή και τα δύο. 

Στους ενήλικες, κλινικά κριτήρια που αυξάνουν την υποψία GABHS ως αιτία περιλαμβάνουν:

  • Εξίδρωμα στις αμυγδαλές
  • Διογκωμένοι τραχηλικοί λεμφαδένες
  • Πυρετός
  • Απουσία του βήχα

Ενήλικες με 1 κριτήριο ευλόγως μπορεί να θεωρηθεί ότι έχουν ιογενή ασθένεια. Αν πάνω από 2 κριτήρια η πιθανότητα GABHS (β-αιμολυτικός στρεπτόκοκκος της ομάδας Α) είναι αρκετά μεγάλη, αλλά μάλλον δεν είναι αρκετή για να δικαιολογήσει την χρήση αντιβιοτικών. Η απόφαση αυτή πρέπει να προέρχεται από τους ασθενείς (δηλαδή, το όριο για τον έλεγχο και τη θεραπεία μπορεί να είναι χαμηλότερο για εκείνους που βρίσκονται σε ομάδα υψηλού κινδύνου λόγω διαβήτη ή ανοσοκαταστολής).

Όσον αφορά τις σπανιότερες αιτίες της αμυγδαλοφαρυγγίτιδας και λοιμώδης μονοπυρήνωσης, πρέπει να εξετάζεται όταν υπάρχει γενικευμένη λεμφαδενοπάθεια με διόγκωση οπίσθιων τραχηλικών λεμφαδένων, ηπατοσπληνομεγαλία, κούραση και δυσφορία με πυρετό για περισσότερο από μια εβδομάδα. Σε ασθενείς χωρίς συμπτώματα λοίμωξης ανώτερου αναπνευστικού αλλά με πρόσφατες στοματικές σεξουαλικές πρακτικές - φαρυγγική βλεννόρροια.
Μια βρώμικη-γκρι, παχιά, σκληρή μεμβράνη στο οπίσθιο φάρυγγα που αιμορραγεί με την αποκόλληση δείχνει διφθερίτιδα (σπάνιο στην Ελλάδα). HIV λοίμωξη θα πρέπει να εξετάζεται σε ασθενείς με παράγοντες κινδύνου.

Θεραπεία

Οι ειδικές συνθήκες αντιμετωπίζονται. Σε ασθενείς με σοβαρά συμπτώματα αμυγδαλοφαρυγγίτιδας μπορεί να χορηγηθεί ένα αντιβιοτικό ευρέως φάσματος (π.χ., Αμοξικιλίνη / Κλαβουλανικό οξύ) μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα της καλλιέργειας.

Συμπτωματικές θεραπείες όπως χλιαρές γαργάρες με τοπικά αναισθητικά (π.χ., Βενζοκαΐνη, Λιδοκαΐνη, Δυκλωνίνης) μπορεί να βοηθήσουν στην προσωρινή ανακούφιση του πόνου σε αμυγδαλοφαρυγγίτιδα. 

Βασικό!
Οι περισσότεροι πονόλαιμοι προκαλούνται από ιογενές αμυγδαλοφαρυγγίτιδες.
Είναι δύσκολο να γίνει διάκριση κλινικά από ιογενή και βακτηριακές αίτιες στην αμυγδαλοφαρυγγίτιδα.

Αποστήματα και επιγλωττίτιδα είναι σπάνιες αλλά σοβαρές αιτίες.
Σοβαρός πονόλαιμος σε έναν ασθενή με φυσιολογικό φάρυγγα πρέπει θέτει την υποψία επιγλωττίτιδας.

Εάν σε μια απλή φαρυγγοαμυγδαλίτιδα νιώθετε μια γρήγορη επιδείνωση συμπτωμάτων με δύσπνοια, βαριά δυσκαταποσία, τρισμό, πρέπει επειγόντως να επικοινωνήσετε με τον ωτορινολαρυγγολόγο σας ή να πάτε στο πλησιέστερο εφημερεύον Νοσοκομείο. 

Τηλεφωνήστε: 2110194618