Παύλος Τσολαρίδης, M.D. - ΩΡΛ Χειρουργός
Παύλος Τσολαρίδης, M.D. - Ωτορινολαρυγγολόγος / Χειρουργός κεφαλής & τραχήλου
× Κλείστε ραντεβού στα τηλέφωνα:211-01 94 618 ή 6945 77 30 77
×

Η ευσταχιανή σάλπιγγα είναι σωλήνας μέσω του οποίου το μέσο αυτί συγκοινωνεί με τον ρινοφάρυγγα. Έχει δύο στόμια, εκ των οποίων το ένα συνδέεται με τον φάρυγγα και το δεύτερο με το μέσο αυτί. Ο σημαντικότερος ρόλος της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι η παροχή προστασίας στο τύμπανο.

 Το όνομά της το πήρε από τον ιταλό γιατρό Ευστάχιο, ο οποίος την ανακάλυψε κατά τον 16ο αιώνα.

Ο χώρος του μέσου ωτός είναι γεμάτος με αέρα και είναι η περιοχή του αυτιού η οποία είναι αποκλεισμενη από τον περιβάλλον με εξαίρεση τον σωλήνα μήκους περίπου 3 εκ. που ονομάζεται ευσταχιανή σάλπιγγα και εξέρχεται στο πίσω μέρος της μύτης (ρινοφάρυγγας). Εάν η ευσταχιανή «βαλβίδα» δεν ανοίγει κανονικά, τότε ο χώρος του μέσου αυτιού απομονώνεται και αυτό μπορεί να επιφέρει διάφορα συμπτώματα.

Όταν η λειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας είναι κανονική, τότε κάθε φορά που θα καταπίνετε, χασμουριέστε, φυσάτε τη μύτη σας, το αυτί σας θα "ανοίγει". Αυτό οφείλεται στο ότι η ευσταχιανή σάλπιγγα ανοίγει παροδικά επιτρέποντας στον αέρα να διέρχεται στο μέσο ους από το πίσω μέρος της μύτης το οποίο είναι ανοιχτό προς το περιβάλλον. 

Όταν γίνεται αυτό, ακούγεται εάν απότομος και κοφτός ήχος ξεβουλώματος (όπως για παράδειγμα όταν βρίσκεστε σε ένα αυτοκίνητο το οποίο μετακινείται από το υψηλό υψόμετρο σε χαμηλό). Το χασμουρητό ή η κατάποση προκαλούν την συστολή των μυών του λαιμού και ως επακόλουθο το άνοιγμα της σάλπιγγας. Χωρίς την ύπαρξη της ευσταχιανής σάλπιγγας, θα ήταν αδύνατο για τον αέρα να περάσει στο μέσο αυτί, το οποίο με τη σειρά του θα απομονωνόταν από την ατμόσφαιρα. Ως αποτέλεσμα θα πρόεκυπτε η διαφορά πίεσης και η καταστροφή του τυμπάνου (Διάτρηση τυμπανικoύ υμένα).

Μερικοί άνθρωποι έχουν εκ γενετής την ικανότητα της εκούσιας συστολής των συγκεκριμένων μυών, αντίστοιχη περίπτωση με αυτούς που μπορούν να κουνούν τα αυτιά τους. Όταν συμβαίνει κάτι τέτοιο, αυτά τα άτομα ακούν τη φωνή τους δυνατότερα. Το εκούσιο άνοιγμα της σάλπιγγας θεωρείται μεγάλο πλεονέκτημα στις καταστάσεις οι οποίες προκαλούν απότομες αλλαγές στην πίεση, όπως γίνεται σε αεροπορικές πτήσεις ή σε ψηλά κτίρια. Επιπλέον ρύθμιση της πίεσης γίνεται με ένα μικρό άνοιγμα του σαγονιού. Επίσης η σάλπιγγα ανοίγει αν κάποιος κλείσει το στόμα και τη μύτη του και προσπαθήσει να φυσήξει. Στην συγκεκριμένη περίπτωση συνήθως ακούγεται ένας σιγανός ήχος και δημιουργείται η αίσθηση ότι ο αέρας περνά μέσα από την σάλπιγγα.

Γιατί αισθάνομαι το αυτί μου βαρύ μερικές φορές;

Πολλές φορές οι ασθενείς έχουν παρόμοιο παράπονο και το περιγράφουν ως «βαρύ αυτί», αίσθηση πίεσης στα αυτιά, αίσθηση βουλωμένου αυτιού.

Πρέπει να ελέγχουμε ότι δεν υπάρχει κερί στο αυτί ή άλλοι παράγοντες που μπορεί να προκαλέσουν τα συμπτώματα πληρότητας ωτός ή την αίσθηση του υγρού.
Στους περισσότερους αυτά τα συμπτώματα παρουσιάζονται λόγω της αδυναμίας της εύκολης εξίσωσης πίεσης στα αυτιά (ή την δυσλειτουργία της ευσταχιανής σάλπιγγας) ή την απόφραξη στην ευσταχιανή βαλβίδα.

Γιατί αυτό δημιουργεί το αίσθημα πληρότητας αυτιού (και αν είναι αρκετά σοβαρή η περίπτωση, ακόμα και επίμονο πόνο στο αυτί); 

Επειδή υπάρχει μια διαφορά πίεσης μεταξύ της πίεσης του αέρα στο μέσο ους και της εξωτερικής πίεσης κατά μήκος του τυμπάνου. Όταν υπάρχει η διαφορά πίεσης, το τύμπανο είτε διογκώνεται προς τα έξω (θετική πίεση), είτε διογκώνεται προς τα μέσα (αρνητική πίεση). Όταν γενικότερα το τύμπανο διογκώνεται προς τα μέσα ή προς τα έξω, δημιουργείται μια αίσθηση πληρότητας.

Το τύμπανο διογκώνεται προς τα μέσα όταν η εξωτερική πίεση είναι μεγαλύτερη από την πίεση στον χώρο του μέσου ωτός (δηλαδή, αυτό συνήθως γίνεται όταν ένα αεροπλάνο προσγειώνεται ή όταν βουτάτε βαθιά μέσα σε νερό). Η διόγκωση του τυμπανικού υμένα προκαλεί σε ένα άτομο την αίσθηση πίεσης στο αυτί. Εάν η ευσταχιανή σάλπιγγα λειτουργεί κανονικά, τότε μετά από επιστροφή πίεσης στα φυσιολογικά επίπεδα, το τύμπανο μετακινείται στην ουδέτερη θέση και η αίσθηση πίεσης στα αυτιά υποχωρεί.

Το τύμπανο διογκώνεται προς τα έξω όταν η εξωτερική πίεση είναι μικρότερη από την πίεση στον χώρο του μέσου ωτός (δηλαδή, αυτό συνήθως γίνεται όταν ένα αεροπλάνο απογειώνεται ή όταν οδηγείτε σε ένα ψηλό βουνό). Αυτή η κατάσταση είναι αντίστροφη από εκείνη που αναφέραμε παραπάνω. Η διόγκωση τυμπάνου προκαλεί την αίσθηση βουλωμένου, φραγμένου αυτιού.

Κανονικά, σε κάθε μια από τις περιπτώσεις, η διαφορά πίεσης θα ομαλοποιηθεί και το τύμπανο θα επιστρέψει στην κανονική θέση. Εάν η διαφορά πίεσης είναι σοβαρή, ο τυμπανικός υμένας μπορεί να διογκωθεί σε επικίνδυνο βαθμό και τελικά να γίνει ρήξη, μια κατάσταση γνωστή και ως διάτρηση τύμπανου. Τα άτομα που πάσχουν κυρίως από την αρνητική πίεση βρίσκονται σε κίνδυνο ανάπτυξης υγρού στο μέσο αυτί, το οποίο μπορεί να οδηγήσει σε λοιμώξεις του μέσου ωτός (μέση ωτίτιδα – εκκριτική ωτίτιδα) και απώλεια ακοής.

Τι μπορεί να προκαλεί την δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας;

Πολλές φορές υπάρχει μια μηχανική αιτία για δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας, κυρίως στη μύτη, οι μεγάλες αδενοειδείς εκβλαστήσεις (κρεατάκια). Σε σπάνιες περιπτώσεις, μπορεί να είναι ακόμα και καλοήθης ή κακοήθης όγκος ρινοφάρυγγα. Γι’ αυτό σε ασθενείς με επίμονη δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας η βασική εξέταση είναι η ενδοσκόπηση ρινός και φάρυγγα για απόκλιση καρκίνου ρινοφάρυγγα.

Με ενδοσκόπηση μπορούμε να αξιολογήσουμε αυτά τα προβλήματα. Πολύ συχνά η ευσταχιανή σάλπιγγα δεν ανοίγει σωστά λόγω φλεγμονωδών καταστάσεων (χρόνια ιγμορίτιδα), ειδικών αλλεργιών (αλλεργική ρινίτιδα), με αποτέλεσμα την παρουσία της επίμονης φλεγμονής και οιδήματος. Αυτή η κατάσταση είναι γνωστή ως δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας.

Σε μερικά άτομα η ευσταχιανή σάλπιγγα είναι εκ γενετής πολύ στενότερη από το φυσιολογικό μέγεθος. Αυτό οφείλεται κυρίως σε γενετικούς λόγους ή και στην άσκηση πίεσης που δέχεται το βρέφος στο κεφάλι κατά τη γέννα. Αποτέλεσμα αυτού είναι η συσσώρευση μεγάλης ποσότητας βλέννας στο μέσο αυτί, κάτι το οποίο μπορεί να προκαλέσει απώλεια της ακοής έως ένα βαθμό. Αυτή η κατάσταση ονομάζεται εκκριτική ωτίτιδα (Link).

Εάν η ευσταχιανή σάλπιγγα παραμένει ανοιχτή, ποια η πρόληψη δυσλειτουργίας ευσταχιανής σάλπιγγας;

Χαίνουσα ευσταχιανή σάλπιγγα ή Τυμπανοπνευμονία (Patulous Eustachian Tube) είναι το όνομα που δόθηκε σε μια σπάνια φυσική διαταραχή, κατά την οποία η ευσταχιανή σάλπιγγα (Eustachian tube) αντί να παραμένει κλειστή (η κανονική της κατάσταση) παραμένει πάντοτε ανοικτή.
Αυτή τη κατάσταση προκαλεί προβλήματα. 

Το αποτέλεσμα αυτής της διαταραχής είναι η δόνηση τυμπάνου κατά την διάρκεια της αναπνοής, ομιλίας, κατάποσης, καρδιακών παλμών, κτλ. Δημιουργείται ένα ηχώ, παρόμοιο με εκείνο όταν φοράτε έναν κουβά στο κεφάλι σας.

Οι ασθενείς με μόνιμη ανοιχτή ευσταχιανή σάλπιγγα υποφέρουν από αυτά τα συμπτώματα στη ζωή τους και δυστυχώς για τους πάσχοντες δεν υπάρχει θεραπεία που να λειτουργεί καλά σε αντίθεση με την δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας. Η μόνη λύση στην σημερινή εποχή είναι μια ελάχιστα επεμβατική ενδοσκοπική τοποθέτηση ενός μικροσκοπικού μοσχεύματος (χόνδρου) στην ευσταχιανή σάλπιγγα για την βελτίωση λειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας.

Θεραπεία:

Η θεραπεία πάντα εξαρτάται από πρόβλημα που έχει προκληθεί. Αν το πρόβλημα οφείλεται σε υπερτροφία αδενοειδών εκβλαστήσεων (κρεατάκια), η αντιμετώπιση είναι συνήθως χειρουργική - αδενοτομή. 

Αν το πρόβλημα οφείλεται σε δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας, ακολουθείται η θεραπεία με στεροειδή και αντι-ισταμινικά ρινικά σπρέι για περίπου 3-4 εβδομάδες.
Σε όλο το χρονικό διάστημα της θεραπείας πρέπει να προσπαθείτε να κάνετε βίαιης εκπνοές με κλειστή τη μύτη και το στόμα (15-20 φορές την ημέρα) και επίσης αμέσως μετά την χρήση του ρινικού σπρέι. Το χασμουρητό και η κατάποση δεν βοηθούν τόσο καλά.


Γιατί στο αυτί μου μερικές φορές ακούω τρίξιμο ή θορύβους;

Βύσμα κυψελίδας (Link) ή ακόμα και ένα κομμάτι από τρίχες μπορεί να βρίσκεται στην κορυφή του τυμπάνου και όταν ο τυμπανικός υμένας δονείται, μπορεί να προκαλέσει αίσθημα τριβής /θόρυβο. Η θεραπεία σε αρχικό στάδιο περιλαμβάνει την αφαίρεση ξένου σώματος εξωτερικά του ακουστικού πόρου.
Η δυσλειτουργία ευσταχιανής σάλπιγγας μπορεί επίσης να προκαλέσει τρίξιμο/θορύβους. Η ευσταχιανή σάλπιγγα περιέχει βλεννογόνο που παράγει βλέννα. Μερικές φορές η επιφάνεια μπορεί να γίνει κολλώδες από φλεγμονή και έτσι οποιαδήποτε κίνηση μπορεί να προκαλέσει τρίξιμο ή θορύβους. Η θεραπεία σε αυτήν την περίπτωση περιλαμβάνει στεροειδή ρινικών ψεκασμών για μια περίοδο περίπου 6 εβδομάδων.

Δυσλειτουργία κροταφονγαθικής άρθρωσης ή κροταφογναθικό σύνδρομο μπορεί να προκαλέσει θορύβους που φαίνεται σαν να προέρχονται από το αυτί. Η κροταφογναθική άρθρωση βρίσκεται ακριβώς μπροστά από το αυτί και μπορεί να αντικρούσει τους εξωτερικούς θορύβους και να προκαλέσει "ηχώ" μέσα στο αυτί. 

Η τελευταία πιθανή αιτία θορύβων είναι οι σπασμοί των μυών που βρίσκονται μέσα στο αυτί (μυς του αναβολέα ή τείνοντος το τύμπανο μυ). Συνήθως ο θόρυβος περιγράφεται ως "κλικ" και δεν είναι ρυθμικός. Επαναλαμβάνεται με τυχαίο τρόπο περίπου 1-2 φορές το δευτερόλεπτο. Η διαταραχή αυτή είναι παρόμοια με συσπάσεις των ματιών (βλεφαρόσπασμος) που παρουσιάζονται σε μερικά άτομα. Δυστυχώς η μόνη θεραπεία σε αυτή την περίπτωση είναι η χειρουργική επέμβαση. 

Σύγχρονες θεραπείες δυσλειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας :

Μια αρκετά καινούργια ενδοσκοπική θεραπεία ονομάζεται διαστολή της ευσταχιανής με μπαλόνι για την αντιμετώπιση δυσλειτουργίας της ευσταχιανής σάλπιγγας. 
Στην ουσία, με ενδοσκοπική μέθοδο ανευρίσκεται η είσοδος στην ευσταχιανή σάλπιγγα και εισάγεται το ειδικό μπαλόνι το οποίο στη συνέχεια φουσκώνει. Με αυτόν τον τρόπο διευρύνεται η ευσταχιανή σάλπιγγα με αποτέλεσμα να παρουσιάζει φυσιολογική λειτουργία. Στο τέλος το μπαλόνι ξεφουσκώνει και αφαιρείται.

Άλλες αιτίες που προκαλούν αίσθηση πληρότητας στο αυτί:
  • Κοχλιακός ύδρωπας 
  • Νόσος και Σύνδρομο Meniere
  • Αιφνίδια απώλεια ακοής (Οξεία κώφωση)
  • Βύσμα κυψελίδας 
  • Ορώδης μέση ωτίτιδα
  • Μεγάλη διάτρηση τυμπανικού υμένα 
  • Δυσλειτουργία κροταφονγαθικής άρθρωσης
  • Ακουστικό νευρίνωμα
  • Σοβαρή λαρυγγοφαρυγγική παλινδρόμηση

Παραπάνω σας αναφέρουμε πως παρόμοια συμπτώματα  μπορούν να προκαλούνται και από άλλες παθήσεις γι' αυτό ο κάθε ασθενής με συμπτώματα πληρότητας στο αυτί και μείωση της ακοής πρέπει να υποβάλλεται σε πλήρη ΩΡΛ εξέταση (ιστορικό, ενδοσκόπηση, ακοόγραμμα, τυμπανόγραμμα κτλ) για την σωστή διάγνωση και θεραπεία. Σε ορισμένους ασθενείς, μπορεί να ζητηθεί με μια ABR και/ή ακόμη και μια μαγνητική τομογραφία του εγκεφάλου.

Τηλεφωνήστε: 2110194618